به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر خلج روز شنبه در برنامه تلویزیونی سمت خدا، با تشریح ویژگی‌های متقین در کلام امیرالمؤمنین(ع)، گفت: اشتیاق متقین به مرگ از شوق آنان به ثواب الهی و ترسشان از عقاب خداوند سرچشمه می‌گیرد؛ با این حال، اجل تعیین‌شده از سوی خداوند سبب می‌شود آنان تا پایان عمر مقدر خود در دنیا بمانند.
وی با اشاره به عبارت نهج‌البلاغه «لولا الأجل الذی کتب الله علیهم لم تستقر أرواحهم فی أجسادهم طرفة عین شوقاً إلی الثواب وخوفاً من العقاب» توضیح داد: اجل به معنای مدت معین است و گاهی نیز به آخرین لحظه آن مدت گفته می‌شود. در این عبارت، منظور از اجل، زمان تعیین‌شده برای ماندن انسان در دنیاست؛ زمانی که اگر نبود، متقین حتی به اندازه چشم برهم‌زدنی در بدن خود باقی نمی‌ماندند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در ادامه، با اشاره به این پرسش که اگر اجل مشخص است، پس چگونه در روایات از افزایش یا کاهش عمر بر اثر برخی رفتارها سخن گفته شده است، اظهار کرد: در آموزه‌های دینی از دو نوع اجل سخن گفته می‌شود؛ اجل غیرحتمی یا معلق و اجل حتمی یا مسما.
وی افزود: اجل معلق به شرایط و عواملی وابسته است و می‌تواند با رفتار انسان تغییر کند. صله رحم، خوش‌اخلاقی، احترام به پدر و مادر و رعایت بهداشت از جمله عواملی هستند که در روایات برای افزایش عمر به آن‌ها اشاره شده است؛ در مقابل، برخی رفتارهای نادرست نیز می‌توانند زمینه کوتاه‌شدن عمر را فراهم کنند.
این کارشناس دینی با بیان اینکه اجل مسما به زمان حتمی اشاره دارد، گفت: در این تقسیم‌بندی، اجل معلق با تغییر شرایط قابل تقدیم یا تأخیر است، اما اجل حتمی تغییر نمی‌کند. بنابراین، آیه «فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا یَسْتَقْدِمُونَ» ناظر به فرا رسیدن اجل حتمی است.
وی برای توضیح این تفاوت، عمر انسان را به چراغی تشبیه کرد که با مقدار مشخصی نفت می‌تواند مدتی روشن بماند، اما ممکن است بر اثر وزش باد یا ورود آب زودتر خاموش شود. به گفته خلج، رفتار انسان نیز می‌تواند در عمر غیرحتمی او اثر بگذارد؛ هرچند خداوند از همه این شرایط و سرانجام انسان آگاه است.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در بخش دیگری از سخنانش، شوق و خوف را دو بال حرکت معنوی انسان دانست و بیان کرد: انسان برای رسیدن به مراتب عالی معنوی، هم به شوق ثواب و دیدار الهی نیاز دارد و هم به ترس از عقاب خداوند. متقین با برخورداری از این دو ویژگی، حقیقت دنیا و مرگ را بهتر درک می‌کنند و مرگ را نه پایان، بلکه انتقال از عالمی به عالم دیگر می‌دانند.
وی با اشاره به تفاوت نگاه انسان‌ها به مرگ گفت: برخی از مرگ می‌گریزند و برخی دیگر با وجود پذیرش آن، با اکراه به استقبالش می‌روند؛ اما متقین به دلیل شناختی که از حقیقت دنیا و آخرت دارند، با اشتیاق بیشتری به مرگ می‌نگرند. آنان می‌دانند که اگر زندگی دنیا را آباد کنند و برای آخرت توشه‌ای فراهم نکنند، دل‌کندن از دنیا برایشان دشوار خواهد بود.
این کارشناس دینی در ادامه، به روایتی درباره گفت‌وگوی امام صادق(ع) و ابوذر اشاره کرد که در آن، علت ناخوشایندی مرگ برای انسان‌ها چنین توضیح داده شده است: مردم دنیای خود را آباد کرده‌اند، اما آخرتشان را ویران گذاشته‌اند؛ ازاین‌رو، طبیعی است که از رفتن از جای آباد به جای ویران ناخشنود باشند.
عظمت خداوند در نگاه متقین
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در ادامه برنامه، به یکی دیگر از ویژگی‌های متقین در کلام امیرالمؤمنین(ع) پرداخت و با اشاره به عبارت «عَظُمَ الْخَالِقُ فِی أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِی أَعْیُنِهِمْ» گفت: هنگامی که عظمت خداوند در جان انسان جای بگیرد، هر آنچه غیر از اوست در نگاه انسان کوچک و ناچیز می‌شود.
وی با بیان اینکه درک عظمت معنوی می‌تواند از شناخت عظمت‌های مادی آغاز شود، توضیح داد: انسان ابتدا بزرگی را در پدیده‌های محسوس، از گل و خانه گرفته تا کوه‌ها، آسمان‌ها و کهکشان‌ها، درک می‌کند و سپس می‌تواند از این شناخت برای فهم مفاهیم معنوی بهره بگیرد.
این کارشناس دینی یکی از راه‌های درک عظمت خداوند را تفکر در آفریده‌های او دانست و گفت: توجه به وسعت جهان، کهکشان‌ها و ستارگان و نیز تأمل در موجودات کوچکی مانند مورچه و پشه، می‌تواند انسان را به عظمت آفرینش متوجه کند.
وی راه دیگر را تفکر در صفات الهی برشمرد و افزود: انسان در وجود خود نمونه‌هایی محدود از صفاتی مانند علم، قدرت و مهربانی را می‌شناسد؛ اما صفات خداوند محدود نیست. توجه به تفاوت میان صفات محدود انسانی و کمال نامحدود الهی، به درک بهتر عظمت خداوند کمک می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در پایان تأکید کرد که شناخت عظمت خداوند باید با توجه به مرز توانایی عقل انسان همراه باشد. به گفته وی، انسان می‌تواند در آفریده‌ها و صفات الهی تأمل کند، اما نباید تصور کند که قادر است به کنه ذات خداوند احاطه پیدا کند.
انتهای پیام/
نظر شما